نکات فنی در اجرا و نظارت سقف تیرچه یونولیت

20

سقف تیرچه یونولیت از انواع متداول اجرای سقف در ایران است. در این مقاله قصد داریم، نکاتی کاربردی را پیرامون نظارت و اجرای سقف تیرچه یونولیت ارائه کنیم.

یکی از پیش فرض های طراحی ساختمان صلبیت سقف ها است و مدل سازی سازه بر همین اساس صورت می گیرد. در نرم افزا ایتبس با استفاده از گزینه دیافرگام، این صلبیت اعمال میگردد. یعنی طراحی سازه با فرض اینکه سقف ها صلب هستند و به صورت یکپارچه عمل میکنند، صورت میگیرد.

در قسمت یازدهم، آموزش طراحی سازه های بتنی یکی از آیتم های آموزشی تعریف و اختصاص دیافراگم صلب به سقف ها در مدل سازه است.

همه تمهیدات و جزییاتی  که در نقشه اجرایی سقف تیرچه یونولیت در نظر گرفته می شود نیز، برای نیل به همین مقصود است. هر چند سقف تیرچه یونولیت نسبت به سایر سقف های سازه ای دارای کیفیت و صلبیت کمتری است، ولی به دلیل هزینه اجرای پایین تر و عدم نیاز به ابزار آلات خاص جهت اجرا، همچنان بسیاری از سازندگان علاقمند به استفاده از این روش هستند.

در این نوشته با معرفی جزییات موجود در سقف تیرچه یونولیت به کارکرد هر یک و نحوه اجرای صحیح این نوع سقف می پردازیم.

اجزای موجود در سقف تیرچه یونولیت:

۱- تیر ها :

از المان های اصلی تشکیل دهنده سقف تیرچه یونولیت است که به همراه ستون ها، قاب های ساختمان (اسکلت سازه) را تشکیل میدهند. تیرها، تکیه گاه تیرچه ها هستند و بار سقف را به ستون ها منتقل میکنند. تیرها می توانند فولادی یا بتنی باشند.

۲-تیرچه ها :

در سقف تیرچه یونولیت، تیرچه ها نقش تیرهای فرعی را دارند که در فواصل معین از هم قرار میگیرند و بین آن ها با یونولیت پر می شود.

۳-بلوک های یونولیتی 

بلوک های یونولیتی در فواصل تیرچه ها قرار گرفته و نقشه پرکننده را دارند. در گذشته به جای یونولیت از بلوک های سفالی به این منظور استفاده می شد. از معایب بلوک های سفالی سنگین بودن، سختی اجرا و پرت زیاد مصالح سفالی هنگام تخلیه، بارگیری، جابه جایی و اجرا بود.

بزرگترین مزیت بلوک های یونولیتی سبک بودن آن ها است که باعث سبک شدن سقف ها می شود. در نتیجه طراحان سازه می توانند بارهای مرده وارد بر کف ها را کاهش دهند و با مقاطع کوچکتر و سبک تری سازه را طراحی نمایند. در قسمت هشتم از آموزش طراحی سازه های بتنی، یکی از آیتم های آموزشی که یاد می گیریم، بارگذاری بخش های مختلف سازه، به خصوص کف های سازه ای است.

۴-ژوئن(: (Tie Beam )

ژوئن ها، میلگردهای عرضی هستند که به صورت عمود بر تیرچه ها اجرا می شوند. برای ایجاد انسجام بیشتر در سقف، برای دهانه های ۴٫۵ متر به بالا به کار می روند. یکی از کارکردهای مهم ژوئن کاهش قابل توجه لرزش سقف هنگام راه رفتن، دویدن و … بر روی آن است.

ژوئن شامل دو میلگرد فوقانی و تحتانی با قطر معمولا ۱۴ می باشد که در فواصل ۵۰ سانتی متر با یک قلاب شکل به یکدیگر پیوسته شده اند. هر دو میلگرد باید از له به لای تیرچه ها عبور کرده و با مفتول به آن ها بسته شوند. خیلی از اوقات کارگران برای راحتی کار میلگرد فوقانی را از روی تیرچه ها عبور می دهند که اشتباه است.

در این مقاله و فیلم آموزشی به صورت کامل تر نکات اجرایی کلاف عرضی یا ژوئن ها را تشریح کرده ایم.

کلاف عرضی یا ژوئن و جزییات آن در نقشه های ساختمانی

۵-اُتکا:

میلگردی است با شکل هندسی خاص که به دو صورت یک طرفه و دو طرفه ساخته می شود. در حالت یک طرفه یک سر آن به طول حداقل ۶۰ سانتی متر از سر تیرچه وارد آن می شود. و سر دیگر دور تیر کلاف می گردد.

ابتدا و انتهای اتکا قلاب ۱۸۰ درجه ایجاد می شود. در حالت دو طرفه هر دو سر اتکا به طول ۶۰ سانتی متر درون تیرچه قرار می گیرد.

۶- خاموت محل اتصال تیر به ستون :

برای تقویت و پیوستگی بیشتر اتصالات تیر به ستون در سازه های بتنی باید این خاموت اجرا گردد. متاسفانه نسبت به اجرای آن در خیلی از ساخت و سازه های بتنی، کوتاهی می گردد.

این خاموت باید در فاصله بین آرماتورهای بالا و پایین تیر، به تعداد حداقل سه عدد، دور آرماتور های ستون کلاف گردد. اما معمولا به دلیل عدم پیش بینی قبلی یا تنبلی پیمانکار، طبق اولویت اجرا نمی گردد. در نتیجه پس از تکمیل آرماتور بندی سقف ها و تیرچه ریزی، شرایط اجرای این خاموت ها سخت شده و در غیاب مهندس ناظر و یا عدم توجه به این موضوع از اجرای آن صرف نظر م شود.

مهندس ناظر و مجری باید پیمان کار یا سازنده را ملزم به اجرای این دیتایل مهم سازه ای نمایند. در صورتی که آرماتور بندی تیرها پایان یافته باشد، اجرای این خاموت ها  به صورت کلاف دو طرفه U a شکل با تعداد و کیفیت کمتر امکان پذیر است.

۶- آرماتور های حرارتی:  

آرماتورهای با نمره ۶ یا ۸ هستند که در انتهای کار به صورت موازی (عمود بر تیرچه ها) یا به صورت شبکه با خانه های ۲۵×۲۵ سانتی متر اجرا می شود و پوشش بتنی روی تیرچها ها را مسحلح می نماید.

سه نوع متداول تیرچه:

تیرچه کرومیت:

جنس این نوع تیرچه ها فلزی است.

تیرچه بتنی:

جنس پاشنه این تیرچه از بتن است.

تیرچه فوندله ای با پاشنه سفالی

در پاشنه این تیرچه ها از فوندوله های سفالی به عنوان قالب استفاده می شود. به کارگیری این تیرچه ها، با ابلاغیه سازمان نظام مهندسی استان تهران و سازمان استاندارد، ممنوع اعلام شده است. اما در بعضی از شهرها همچنان مورد استفاده قرار میگیرد.

تیرچه کرومیت معمولا در اسکلت فولادی استفاده می شود. صلبیت تیرچه بتنی از تیرچه کرومیت و تیرچه پاشنه سفالی بیشتر است. از تیرچه بتنی هم در سازه بتنی و هم در سازه فولادی می توان استفاده نمود.

نکاتی  پیرامون اجرای سقف تیرچه یونولیت:

تیرچه دوبل در پارکینگ

در طبقاتی که کاربری پارکینگ دارد، اگر در نقشه سازه دیتایل جداگانه ای برای تیرچه تک برای این سقف ها دیده نشده باشد، می بایست تیرچه ها به صورت دوبل اجرا گردد. یعنی به جای هر تیرچه تک از یک جفت تیرچه در کنار هم استفاده نمود.

اطمینان از اجرای میلگرد تقویتی در تیرچه های آماده 

با توجه به طول هر دهانه ، دیتایل های اجرایی تیرچه ها متفاوت است. هر چقدر طول دهانه بیشتر می شود نمره و تعداد تیرچه ها بیشتر می شود. در دهانه های کوتاه اجرای معمولا اجرا دو میلگرد در پاشنه تیرچه کفایت می کند. اما در دهانه های بلند تر، در پاشنه تیرچه سه عدد تیرچه به کار می رود.

یعنی یک عدد تیرچه در وسط پاشنه به عنوان تقویتی اضافه می گردد. بعضی از کارگاه های تولید تیرچه های آماده در این مورد تقلب می کنند و تیرچه وسطی را به صورت کامل اجرا نمی کنند یا از تیرچه های پرتی و وصله خورده استفاده می کنند.

در تهیه تیرچه های آماده حتما از تولیدکنندگانی که معتبر هستند و دارای پروانه استاندارد هستند، تیرچه ها را تهیه بفرمایید.

در آموزش نقشه خوانی و نکات اجرایی سازه های بتنی،به صورت کامل در مورد تقلب هایی که در تولید و اجرای سقف تیرچه یونولیت انجام می شود و نحوه تشخیص آن ها توضیح داده ایم.

آموزش حرفه ای نقشه خوانی و نکات اجراییِ ساختمان های بتنی


توجه به جهت تیرچه ها در نقشه هنگام تیرچه ریزی سقف تیرچه یونولیت:

جهت تیرچه ها، توسط طراح سازه تعیین می شود و در نقشه ها نمایش داده می شود. در تعیین جهت تیرچه ها در هر دهانه اصولی وجود دارد که می بایست از آن ها در تعیین جهت تیرچه ها تبعیت نمود. یکی از آیتم هایی که در جلسه پنجم آموزش طراحی سازه های بتنی یاد میگیریم، نحوه تعیین جهت تیرچه ریزی در دهانه های مختلف سقف تیرچه یونولیت است.

جهتی که در نقشه برای تیرچه ها نمایش داده شده است، همان جهتی است که در طراحی سازه لحاظ شده است. لذا جهت تیرچه ریزی سقف ها باید دقیقا مطابق نقشه ها انجام شود.

شکستن سفال داخل تیرچه ها ( در تیرچه های پاشنه سفالی)

اولا ناظران محترم توجه داشته باشند که استفاده از تیرچه های پاشنه فوندله ای در تهران و حومه ممنوع است. در سایر شهرستان ها هم ناظران محترم بایستی از سازمان نظام مهندسی استان مربوطه استعلام نمایند. هر چند بهتر است حتی الامکان از بکارگیری این نوع تیرچه ها پرهیز کرد.

در صورت مجاز بودن و استفاده از این نوع تیرچه ها، هنگام قرار دادن تیرچه ها، هنگام قرار دادن تیرچه ها ، طولی از سر تیرچه را که درون تیر قرار میگیرد، باید فاقد پاشنه سفالی باشد. چرا که سفال از جنش خاک است و با بتن تیر، پیوستگی مناسبی ایجاد نمی کند. 

رعایت کاور تیر، در اجرای بلوک های پلی استایرن یا یونولیتی:

بسیار اتفاق می افتد که ینونولیت های مجاور تیرها به میلگرد تیرها چسبیده و مانع از ایجاد پوشش بتنی لازم می شود، که باید آن قسمت از یونولیت بریده شود تا حداقل میزان کاور، رعایت گردد.

  نکته ایمنی مهم در اجرای سقف تیرچه یونولیت :

برای جلوگیری از بروز حادثه، کلیه کارگران علاوه بر دارا بودن شرایط ایمنی لازم، هنگام راه رفتن بر روی سقف های نیمه آماده باید دقت لازم را در محل گذاشتن قدم ها داشته باشند و بر روی تیر یا تیرچه های با استحکام کافی راه بروند.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده

20 نظرات

  1. عرفان می گوید

    با سلام و خسته نباشید خدمت مهندس قربانی عزیز

    مطلب بسیار مفیدی بود البته در توضیح انواع تیرچه ها جای تیرچه پیش تنیده خالی بود چرا که هم ارزون تر از سایر تیرچه هاست هم کیفیت ساخت بسیار بالایی داره
    در کل بابت مطالب مفید سایت ممنونم

    1. مهندس قربانی می گوید

      سلام. ممنونم از شما و خوشحالم که مطالب سایت مورد توجه شما قرار گرفته است.
      در خصوص مطلبی که اشاره فرمودید، در پروژه هایی که بنده حضور داشتم، تا کنون از این نوع تیرچه ها، استفاده نشده است. حتما در مطالب آتی به این موضوع خواهیم پرداخت.

  2. هستی می گوید

    با سلام و خسته نباشید
    مطالب بسیار شفاف و قابل فهم هستند.بسیار سپاس گذارم

  3. رسول می گوید

    سلام بر مهندس قربانی عزیز
    مهندس جان ممنون میشم این سوال رو پاسخ بدین

    در اجرای سازه تیرچه بلوک حداکثر دهانه توصیه شده چقدر است ؟
    ۶٫۵ متر ۷ متر ۷٫۵ متر

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      با سلام و وقت بخیر خدمت شما دوست گرامی
      در اجرای سقف شما ملزم به اجرا مطابق نقشه هستید. مشخصات تیرچه ها با توجه به طول دهانه تغییر میکند که در نقشه ها مشخصات تیرچه ها درج شده است که باید مطابق آن ساخته شود. (مشخصات از قبیل سایز و تعداد میلگرد ها، عیار و مقاومت بتن پاشنه تیرچه ها )- معمولا در صورتی که طول دهانه بیشتر از ۷ متر باشد یا سقف به صورت پارکینگی باشد، تیرچه ها در نقشه به صورت دوبل نمایش داده می شود و به همین صورت نیز می بایست اجرا گردد.
      البته تیرچه های با مشخصات یا ویژگی های خاص می توانند طول های بزرگتری را داشته باشند. مثل تیرچه های پیش تنیده که طبق اظهارات تولید کنندگانش ، می تواند،تا دهانه ۱۲ متری هم ساپورت کنند.
      تشکر از شما

  4. مهران زند می گوید

    با سلام ممنون از مطالب بسیار مفید و شفاف شما به امید موفقیت روز افزون شما مهندس قربانی بزرگوار

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      سلام بر شما
      خیلی ممنونم
      بنده هم برای شما آرزوی سلامتی و شادکامی دارم.

  5. عباس می گوید

    سلام مهندس مطالب مفیدواموزنده بودفقط یه سیوال ایا تیراهن زنبوری چهارده بارتیرچه ۶ متری رابون جک تحمل میکند؟

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      سلام. خیلی ممنون
      خیر. می بایست زیر تیرچه ها در فواصل ۲ متری مهار گردد.

  6. مازیار می گوید

    با سلام
    دهانه تیرچه ها از بر تیر تا بر تیر محاسبه میشه یا از آکس تیر؟

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      سلام. به طور اصولی باید از آکس محاسبه کرد ولی خیلی این مورد حساس نیست.

      1. پیمان می گوید

        با عرض سلام و خسته نباشید…خواستم بپرسم به هنگام تقسیم بندی تیرچه ها باید در مجاورت تیر ابتدا یونولیت قرار داده بشه یا تیرچه ؟؟؟و دلیلش رو بدونم و در صورت امکان و محبت بند آیین نامه ای مرتبط رو اعلام کنید..بی نهایت سپاسگزارم

        1. مهندس علی قربانی می گوید

          سلام و وقت بخیر. جهت یکپارچگی بهتر سقف و رسیدن به دیافراگم سلب که در طراحی سازه مد نظر است، بهتر است، در مجاورت تیر، ابتدا تیرچه قرار داده شود. هر چند در طبق نشریه ۵۴۳ سازمان مدیریت در خصوص طراحی و اجرای سقف های تیرچه بلوک، اجرای بلوک در مجاورت تکیه گاه، طبق دیتایل ارائه شده در صفحه ۵۶ بلامانع است.

  7. پیمان می گوید

    با عرض سلام و خسته نباشید…خواستم بپرسم به هنگام تقسیم بندی تیرچه ها باید در مجاورت تیر ابتدا یونولیت قرار داده بشه یا تیرچه ؟؟؟و دلیلش رو بدونم و در صورت امکان و محبت بند آیین نامه ای مرتبط رو اعلام کنید..بی نهایت سپاسگزارم

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      سلام و وقت بخیر. جهت یکپارچگی بهتر سقف و رسیدن به دیافراگم سلب که در طراحی سازه مد نظر است، بهتر است، در مجاورت تیر، ابتدا تیرچه قرار داده شود. هر چند در طبق نشریه ۵۴۳ سازمان مدیریت در خصوص طراحی و اجرای سقف های تیرچه بلوک، اجرای بلوک در مجاورت تکیه گاه، طبق دیتایل ارائه شده در صفحه ۵۶ بلامانع است.

  8. موسوی می گوید

    با سلام به شما مهندس و همکار عزیز تشکر فراوان دارم از شما بابت مطالب آموزشی خوب و مناسب. برایتان آرزوی موفقیت میکنم

  9. علی می گوید

    باسلام برای طول ۶٫۳۰ متر می توان تیر مکعب بجای تیرچه استفاده کرد

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      سلام.
      منطورتان تیر مکعب آماده بتنی است؟
      در این خصوص باید به صورت کتبی موافقت طراح را بگیرید.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.