الزامات ابعادی ساختمان که هر مهندس ناظر باید بداند

21

لازم است هر مهندس ناظر ابعاد حداقلی برای اجرای فضاهای مختلف را بداند. در مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان به تفصیل به کلیه محدودیت ها پرداخته شده است. در اینجا به تعدادی از ضوابط مهم می پردازیم. اندازه گیری نهایی باید در مرحله اتمام ساختمان انجام شود؛ اما باید در هر مرحله از اجرای ساختمان کنترل ابعاد انجام شود.

 پارکینگ:

یک پارکینگ: ۲٫۵ متر

دو پارکینگ: ۵ متر

۳ پارکینگ: ۷ متر

فضای مانُور پشت هر پارکینگ: ۵ متر

ارتفاع سقف پارکینگ: ۲٫۳ متر

حداقل ارتفاع ورودی برای ماشین:۱٫۸۰ متر

حداقل ارتفاع ورودی نفر رو: ۲٫۰۵ متر

دهانه ورودی رمپ یک طرفه: ۳ متر

دهانه ورودی رمپ دو طرفه: ۵ متر

عرض راه عبوری: ۶۰ سانتی متر

ابعاد راه پله و آسانسور:

مساحت زمین زیر ۲۰۰ متر و ۴ طبقه؛ راه پله: ۲ متر در ۴٫۶ متر- آسانسور: ۱٫۴ در ۱٫۶

مساحت سزمین بیشتر از ۲۰۰ متر؛ راه پله:۲٫۴ متر در ۴٫۸ متر- آسانسور: ۱٫۸ در ۲

ابعاد لابی: ۱٫۵ در ۱٫۵

تبصره:  در زمین های زیر ۲۰۰ متر که طبقات تک واحدی می باشند نیازی به اجرای لابی نیست.

حداقل عرض اتاق خواب: ۲٫۵ متر

پاسیو یا نور گیر:

پاسیویی که نور یک آشپزخانه را تامین می کند: ۶ متر(۳×۲) پاسیویی که نور یک اتاق خواب را تامین می کند: ۹ متر(۳×۳) پاسیویی که نور چند فضا را تامین می کند که فضاهای اصلی دو واحد مجزا رو به روی هم قرار نگیرند: ۱۲ متر( ۳×۴) پاسیویی که نور چند فضا را تامین می کند که فضاهای اصلی دو واحد مجزا رو به روی هم قرار میگیرند: ۱۸ متر(۳×۶) در یک واحد ساختمانی فضای پذیرایی و اتاق خواب فضای اصلی و  فضای آشپزخانه فضای فرعی محسوب می شود. در خیلی از اختلاف های ناچیز بین نقشه و اجرا، مثلاً درحدّ ِ ۵ سانتی متر معمولاً شهرداری تخفیف می دهد و نادیده می گیرد. مثل دهانه های پارکینگی یا ابعاد راه پله و… نیازی به گزارش ناظر هم نیست. اما موارد استثنایی هست که شهرداریحتی ۲ سانتی متر هم تخفیف نمی دهد و در صورتی که آن ابعاد دقیقاً اجرا نشده باشد کل مساحت آن فضا تخلفمحسوب شده و شامل جریمه می شود.یکی از آن موارد ملکی است که ابعاد آن ۱۰ در ۱۰ متر باشد.با احتساب سطح اشغال ۶۰ درصد + ۲ متر مساحت ۸۰ متر از آن زیر ساخت میرود و ابعاد ۲ در ۱۰ متر آن باید حیاط باشد.این دو متر باید دقیقاً نگه داشته شود و حتی ۱ سانتی متر هم کمتر نباشد. در غیر این صورت شهرداری کل این مساحت رابرای جریمه منظور می نماید. مساحتی که مشمول جریمه شهرداری میشود به این صورت محاسبه می شود:

۲۰ متر=۲*۱۰

با این فرض که ساختمان ۵ طبقه داشته باشد:

۱۰۰ متر=۱۰*۵

و فرض کنید برای هر متر شهرداری ۵۰۰ هزار تومان جریمه در نظر بگیرد:

۵۰٫۰۰۰٫۰۰۰=۵۰۰٫۰۰۰*۱۰۰

پنجاه میلیون تومان به خاطر چند سانتی متر… و واقعاً سنگین است و پرداخت آن زور دارد. درواقع شهرداری فرض می کند اصلاً نور گیری از طریق حیاط تامین نشده است و  کل بنا ساخته شده و بین چند سانتی متر و چند متر تفاوتی قائل نمی شود. مشابه همین برای آسانسور نیز وجود دارد. در ساختمان های پر واحد( بیش از ۱۰ واحد) ابعاد حداقلی آسانسور  ۲×۱٫۸ m است. در صورتی که از هر وجه حتی چند سانتی متر کاسته شود، شهرداری مقدار کاسته شده را جریمه نمی کند بلکه کل مساحت را جریمه می کند. در یکی از پروژه ها شرایط مشابهی وجود داشت. یعنی ابعاد زمین ۱۰×۱۰ متر بود و ۲×۱۰ حیاط. مالک ساختمان را مطابق نقشه و سطح اشغال اجرا کرد. اما ۲۰ سانتی متر از عرض حیاط کاسته شد. یعنی به جای عرض ۲ متر عرض ۱۸۰ سانتی متر اجرا شده بود. علت این بود که مالک برای رعایت عرض گذر ۲۰ سانتی متر عقب نشینی کرده بود و برای جبران آن از سمت حیاط همین مقدار را پیشروی کرده بود. با وجود اینکه اضافه بر سطح اشغال ساخت انجام نشده بود ولی متحمل همان جریمه سنگین شد. همچنین پروانه مهندس ناظر نیز برای تاخیر در گزارش این مورد معلق گردید و دچار مشکل شد. توجه داشته باشید که ابعادی که در نقشه معماری درج شده است ابعادِ تمام شده است. یعنی بعد از نازک کاری باید این ابعاد حاصل شود. بسیار پیش می آید که ابعاد در مرحله سفت کاری اندازه گیری می شود و صحیح است ولی بعد از نازک کاری ابعاد تمام شده کمتر از میزان مورد نیاز است. مخصوصا در دهانه های پارکینگی می بینیم که برای مثال فاصله بین دو ستون برای دوپارکینگ بدون نازک کاری به فرض ۴٫۵ متر تمام است. یا حتی کمی کمتر از ۴٫۵ متر است. با این شرایط اگر روی ستون سنگ کاری شود، مطمئناً یک پارکینگ حذف خواهد شد. زیرا از هر طرف ۵ سانتی متر برای ملات کشی و سنگ کاری کم می شود. در این شرایط ناظر باید گوشزد کند که به جای سنگ کاری به رنگ آمیزی ستون اکتفا کنند تا پارکینگ ها حذف نشود.

امیدوارم از این مقاله استفاده کافی را برده باشید. در پایان پیشنهاد می کنم ، برای دریافت مطالب مفید در زمینه مسکن و ساختمان، فرم زیر را تکمیل نمایید.

مهندس علی قربانی هستم؛ کارشناس مقررات ملی ساختمان، مشاور در زمینه ساخت و ساز و خرید و فروش مسکن.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده

21 نظرات

  1. محمد می گوید

    سلام . خیلی ممنونم. اطلاعات خوبی بدست آوردم

    1. مهندس قربانی می گوید

      خواهش می کنم.

  2. اميرعلى جواهرتراش می گوید

    سلام مهندس. ببخشيد سوالى كه دارم اين هست كه در ساختمان ٥ طبقه كه ضوابط اتش نشانى نياز نمى باشد لابى اسانسور و پاگرد پله مى تواند مشترك باشد؟

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      با عرض سلام خدمت شما.
      در ساختمان های تک واحدی که زمین آن زیر ۲۰۰ متر باشد، ضابطه کنترل نقشه شهرداری این بوده است که می توانند لابی آسانسور را حذف کنند و باکس راه پله را هم کوچکتر در نظر میگیرند. البته ضوابط شهرداری معمولا هر ساله دستخوش تغییر است و در مناطق مختلف شهرداری در تهران هم ممکن است است رویه های متفاوتی را داشته باشند. برای استعلام دقیق می توانید از کنترل نقشه دفاتر خدمات الکترونیک شهر در منطقه مورد نظر سوال کنید.

  3. mohamad می گوید

    سلام مهندس من از اصفهان هستم/نقشه معماری دهانه مفید ۳تا پارکینگ رو ۷/۵ متر زده ولی تو اجرا ۷/۴ شده/آیا ممکنه حذف پارکینگ بخورم؟

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      طبق ضوابط یک پارکینگ باید حذف بشه. اما بستگی به ناظر و مامور بازدید شهرداری داره که این رو بهتون تخفیف بدن یا ندن. معموبا تا ۵ سانتی متر رو تخفیف میدن. در صورتی که ناظر در گزارش خودش این رو قید کنه، مامور بازدید شهرداری هم ملزم هست که رسیدگی کنه. اگر روابطتون با ناظر و مامور بازدید خوب هست، خودتون باهاشون درمیون بزارید که این رو نادیده میگیرن یا نه. پیشنهاد من اینه که اگر میشه اصلاحش کنید. معمولا با برداشتن یا کم کردن ضخامت نازک کاری میشه عرض دهانه رو بیشتر کرد. دهانه های پارکینگی خیلی مهم هستند . از همون ابتدای آکس بندی ستون ها باید به دهانه پارکنیگی توجه کرد.

  4. Hamid می گوید

    سلام وقت بخیر، عرض راه پله ساختمون ۴ طبقه با ۱۲۰ متر زمین چقد باید باشه؟

  5. ساعد می گوید

    سلام مهندس
    برای زمین ۱۰×۴۰با ارتفاع ۵ طبقه روی پیلون و تک واحدی ساخت مفید من با توجه اینکه به ۶۰ درصدم میتونم ۱۰ متر اضافه کنم چند متر بنای مفید در هر طبقه خواهم داشت.ممنون

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      سلام. سطح اشغال در هر طبقه ۲۶۰ متر است که از این متراژ مساحت راه پله، آسانسور، لابی و نورگیر (در صورت وجود) کم کنید می شود متراژ مفید در هر طبقه مسکونی.

  6. sara می گوید

    سلام جناب مهندس.درباره زمینی که اختلاف سطح دارد. که اساسا گقتن سه طبقه بیشتر لحاظ نمیشه براش.امکانش هست هنگام گود برداری کف اصلی رو پایین تر برد ک ب صورت پلکانی بشه واحدبیشتری ساخت

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      سلام. ممنون
      ساختمان می بایست مطابق نقشه معماری اجرا بشه و تراز گودبرداری هم شامل این هست. در صورتی که میخواهید این تغییر را ایجاد کنید می بایست نقشه ساختمان را تغییر دهید و به تایید شهرداری برسانید.

  7. رضا می گوید

    سلام جناب مهندس
    درزمین به مساحت ۱۴۰۰ متر مربع و سطح اشغال ۶۰٪ و هشت طبقه مسکونی روی پیلوت و تعداد ۷ واحد در هر طبقه. مجموع مساحت راه پله و آسانسورها و نورگیر در هر طبقه چند متر خواهد بود.
    متشکرم از پاسختون.

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      سلام .
      ابعاد باکس راه پله، ۴٫۶۰*۲٫۲۰ متر ، ابعاد آسانسور ۱٫۶۰*۲٫۲۰ متر، ابعاد لابی ۲*۱٫۵ متر در هر طبقه می باشد. نورگیر ، بستگی به پلان معماری و موقعیت نورگیری ملک دارد. معمولا ملک های شمالی با این مساحت برای تامین نور آشپزخانه یا اتاق خواب ها، نیاز به نورگیر پیدا میکنند. بسته به فضا یا فضاهایی که نورشان از طریق پاسیو یا نورگیر تامین می شود، مساحت آن متفاوت است. مثلا برای تامین نور یک اتاق خواب یا آشپزخانه به تنهایی، یک نورگیر ۶متری (۲*۳) کفایت می کند. یا برای تامین نور دو اتاق خواب ، پاسیو ۱۲ متری(۳*۴)، یا برای سه اتاق خواب نورگیر ۱۸ متری(۳*۶) نیاز است.
      موفق باشید.

  8. محمود احمدی می گوید

    سلام مهندس ایا وید داخل ساختمان در مساحت زیر بنا با پیمانکار محاسبه میشو د یا نه ضمنا در قرارداد هیچ اشاره ای به این موضوع نشده ممنون

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      سلام.
      طبق مقررات ملی ساختمان، مبحث دوم، صحفه ۱۹۴، سطح حیات خلوت، نورگیر، هواکش و پاسیو در صورتی که حداکثر تا ۶ متر مربع باشد و حداقل از سه طرف محصور به بنای در دست احداث باشد، جزو زیربنا محسوب می شود. چنانچه بیشتر از ۶ متر مربع باشد، یک سوم سطح آن جزو زیر بنا محسوب می شود.
      موفق باشید.

  9. پویا می گوید

    من یه زمین ۵۲ متری خریداری کردم که چون اصلاحیه داشته تراکم صد در صد میدن، خواستم ببینم برای راه پله و آسانسور حداقل چقد در نظر بگیرم حداقل مساحت راه پله و آسانسور برای چنین زمین کوچکی ۱۲ متر یا ۱۷ متر است؟

  10. امیر بیانی مجد می گوید

    سلام جناب مهندس
    وقتتون بخیر
    ۳ تا سوال داشتم
    ۱. زمین ما الان ۷۶ مترهستش. با اصلاحیه و عقب‌نشینی حدود ۶۳ متر میمونه، میخواستم بدونم میتونیم کل زمین رو بسازیم یا نه؟ همسایه بغلیمون ۱۰۰ درصد زمینشو ساخته.

    ۲. با توجه به مساحت باقیمانده، ابعاد راه پله و آسانسور چقدر باید باشه؟

    ۳. آیا میتونیم ۴ طبقه‌ای که قرار هست بسازیم رو به صورت ۲ تا واحد دوبلکس روی هم بسازیم؟ متشکرم

    1. مهندس علی قربانی می گوید

      سلام. وقت بخیر
      پاسخ سوال اول: باید تشریف ببرید دفتر خدمات و دستور نقشه بگیرید. اگر همسایه بغلی گرفته در صورتی که شرایط زمینش مشابه زمین شما هست، به احتمال زیاد می دهند.
      ۲- ابعاد راه پله و آسانسور تقریبا ۱۲ متر هست. در صورتی که آسانسور اجرا نکنید، تقریباً ۱۰ متر برای راه پله اشغال می شه.
      ۳- بله. در این شرایط معمولا به دلیل کسری پارکینگ، اجباریک واحد را به صورت دوبلکس در نقشه در نظر می گیرند. اگر شما داوطلبانه بخواهید این کار را انجام دهید، مانعی ندارد. فقط در نقشه معماری دوبلکس لحاظ شود که بعدا تخلف محسوب نشود.
      موفق باشید.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.